تبلیغات
سبز نوشته های من
سبز نوشته های من
محیط زیست را دوست بداریم

متهم اصلی آلاینده‌های شهری مردمند

                                                                       

 

سال 80 كه به همراه خانواده به خراسان سفر كردم بعد از زیارت امام رضا (ع) ، تصمیم گرفتیم كه دوری هم در شهر مشهد بزنیم و میراث طبیعی و فرهنگی آن را كه زیاد هم در موردشان تعریف شنیده بودیم از نزدیك ببینیم.

 از قضا به سمت محلی به نام كشف‌رود رفتیم، دره‌ای كه در میان آن رودی پر آب و زلال جاری بود این رود از میان كوه‌های قوچان و نیشابور سرچشمه می‌گرفت و وارد رودخانه تجن و ریگزارهای تركستان می‌شد و تمامی اراضی جنوب شهر مشهد كه بیشتر هم باغ و سبزی‌كاری بود را سیراب می‌كرد. این منظره به حدی زیبا بود كه من هربار شخصی قصد سفر به مشهد را داشت به او اصرار می‌كردم این منطقه را ببیند.

ماه پیش كه برای بار دیگر به مشهد سفر كردم، با همان ذهنیت قبلی به سمت كشف‌رود رفتم، اما چشمتان روز بد نبیند به حدی آن محل آلوده شده بود كه حتی رغبت نكردم بیشتر از چند ثانیه در آن‌جا بمانم.

كشف‌رود كه روزی رگ حیات مشهد بود حالا به میعادگاه زباله و فاضلاب بدون تصفیه و مستقیم صنعتی و خانگی تبدیل شده و این آلودگی نه تنها جلوه، زیبایی و سلامت جانداران كشف‌رود را گرفته بلكه با بی‌توجهی كشاورزان و آبیاری زمین های كشاورزی با آن آب، حیات گیاهان و سبزی‌های منطقه و سلامت انسان‌ها را نیز به خطر انداخته است.

متهم ردیف اول، سازمان آب و فاضلاب

با اینكه تمامی كارشناسان و مسئولان معتقدند كه خطر ورود فاضلاب خام به آب رودخانه‌ها كمتر از خطر زلزله و یا سیل نیست، اما باز هم خبرها حاكی از آن است كه هر روز مقدار بیشتری از فاضلاب‌های صنعتی همچون قالیشویی‌ها و كارگاه‌های آبكاری در حاشیه رود و فاضلاب انسانی حاوی مواد شوینده و سایر آلودگی‌ها وارد كشف‌رود می‌شود.

در حالی كه حتی فاضلاب تصفیه شده هم برای آبیاری صیفی و سبزی مناسب نیست، آب كشف‌رود به‌دلیل نبود سیستم جمع‌آوری فاضلاب و اكو آن در مناطق مسكونی، بدون تصفیه و به‌صورت خام وارد كشف‌رود می‌شود و به مصرف كشاورزی می‌رسد.

این موضوع زمانی حادتر می‌شود كه با آبیاری این زمین‌ها، آلودگی وارد سبزیجات می‌شود و بعد به مصرف انسان به‌صورت مستقیم (خوردن همین سبزیجات آلوده) و یا غیرمستقیم (مصرف گوشت گوسفند و محصولات لبنی حاصل از دامی كه از سبزیجات آلوده مصرف كرده است) می‌رسد و همین امر موجب ایجاد انگل و بیماری‌های گوارشی نیز می‌شود به‌طوری كه به گفته کارشناسان بیش از 80 هزار مورد سرطان و كیست انگل معده به دلیل مصرف همین سبزی‌ها در مشهد مشاهده شده است.

جالب است بدانید كه عوامل بیماری‌زای سبزی‌ها را می‌توان با انجام 4 مرحله پاك‌سازی، انگل‌زدایی، شست‌وشو و گندزدایی از میان برد اما آلودگی‌های شیمیایی به هیچ طریقی از بین نمی‌روند.

وحدتی یكی از ساكنان حاشیه كشف‌رود با اشاره به موجودات موذی و همچنین بوی بد این رود می‌گوید: «در حال حاضر كشف‌رود كانالی برای زهكشی شهر به حساب می‌رود كه 7 فاضلاب آلاینده مختلف را با خود تا زمین‌های عباس‌آباد می‌برد و بیش از 300 هكتار را مشروب می‌كند.» و این در حالی است كه تا‌كنون برای جلوگیری از استفاده كشاورزان از فاضلاب‌ها برخوردی جدی نشده است.

متهم ردیف دوم، شهرك‌های صنعتی

دیگر آلاینده كشف‌رود فاضلاب شهرك‌های صنعتی است، فاضلاب‌های صنعتی این شهرك‌ها پس از ورود به تصفیه‌خانه پركندآباد و صرفا تصفیه بیولوژیكی و نه‌ شیمیایی به كشف رود وارد می‌شود.

این در حالی است كه یكی از مهمترین تعهدات این شهرك‌ها ایجاد سیستم مركزی تصفیه‌خانه در خود شهرك‌ها است كه با این كار ورود فاضلاب به كشف‌رود كاهش می‌یابد و با آن می‌توان بخش عمده‌ای از فضای سبز خود شهرك‌ها را نیز آبیاری كرد.

مهندس محمد حسین قادری، معاون محیط انسانی اداره كل محیط زیست خراسان رضوی در این باره می‌گوید: «فاضلاب یكی از این شهرك‌های صنعتی به علت اینكه عمده صنایع مستقر در آن صنایع غذایی است دارای فلزات سنگین نیست، به همین دلیل هم فلزات سنگین موجود در كشف‌رود ناشی از فاضلابی است كه به طور غیرمجاز توسط تانكرها در این مسیر تخلیه می‌شود یا نتیجه فعالیت غیرمجاز واحدهای آبكاری است.

 زیرا بر طبق آخرین برآوردها، حدود 150 تا 200 تانكر در مشهد روزانه 300 مورد تخلیه فاضلاب به تصفیه‌خانه اولنگ انجام می‌دهند كه در این بین امكان تخلف و تخلیه فاضلاب در نقاط غیرمجاز نیز زیاد است.» یكی از ساكنان جاده سیمان نیز در این باره می‌گوید: برخی شب‌ها تانكرهای بزرگی حوالی رود دیده می‌شوند كه با سر و صدای زیاد بوی بدی را نیز ایجاد می‌كنند.

متهم ردیف سوم، كشاورزان بی‌توجه

در فاصله 42 كیلومتری این رود یعنی از روستای پركندآباد در غرب مشهد تا روستای اولنگ در شرق مشهد، 935  نفر به كار كشاورزی مشغولند كه اغلب آنها در منطقه التیمور، دهرود و همت‌آباد از این فاضلاب خام برای آبیاری زمین‌های كشاورزی استفاده می‌كنند و محصولات كشاورزی حاصل از این شیوه غلط آبیاری را در نهایت وارد بازار می‌كنند.

برخی از آنها تا سال پیش از آلودگی این آب و تاثیر آن بی‌خبر بودند و با اعلام خبر آلودگی از سوی محیط زیست دست به كاشت صنوبر زدند و مزارع خود را از اراضی صیفی‌جات و سبزی‌جات به باغ‌های صنوبر و مزارع چوب تبدیل كردند، با این كار هم جان خود و هم جان همشهریانشان را نجات دادند.

اما عده‌ای دیگر با بی توجهی به هشدارها هنوز نمی‌توانند دست از سودهای حاصل از كشت محصولاتی در مزارع خود كه با آب آلوده اما مجانی آبیاری می‌شود بردارند آنها هنوز هم بدون مجوز با استفاده از پمپ، زمین‌های خود را با این آب آلوده آبیاری می‌كنند. این در حالی است اقدامات كنترلی ادارات متولی نتوانسته این مشكل حل كند.

در هر حال بد نیست كه این كشاورزان بدانند كه سازمان جهاد كشاورزی خراسان با توجه به توجیه اقتصادی علاوه بر آن اشتغالزایی، حفظ محیط زیست و تولید اكسیژن در این منطقه در نظر دارد یك هزار و 500 هكتار از اراضی حاشیه كشف‌رود را زیر كشت صنوبر ببرد و از كشاورزان صنوبركار حمایت‌های فنی و اعتباری داشته باشد و به‌صورت رایگان به كشاورزان نهال هدیه كند. پس بد نیست با تغییر اراضی خود نه تنها جان خود و محیط زندگی خودتان را نجات دهید بلكه این لطف را در حق دیگر همشهریانتان نیز بكنید.

آخرین متهم، مردم!

آخرین متهم این پرونده مردم هستند، افرادی كه با رها كردن زباله و یا فاضلاب شهری از جمله شستن خودرو در خیابان و رهاسازی آن در سطح معابر سبب آلودگی این رود می‌شوند كه با توجه به‌شیب زمین و سوق پیدا كردن این آلودگی‌ها به سمت آب‌های سطحی و كانال‌های كنار خیابان، در نهایت تبدیل به حجم بزرگی از فاضلاب می‌شود كه به سمت كشف‌رود می‌رود.

 همین امر نه تنها باعث آلودگی زیست محیطی می‌شود بلكه با توجه به استعداد مشهد در ابتلا به بیماری سالك، شیوع این بیماری نیز شدت می‌گیرد.

یكی از ساكنان میدان امام حسین(ع)، در حاشیه كشف‌رود با شكایت از برخی همسایگان خود به خبرنگار همشهری می‌گوید: «برخی ساكنان با وجود اینكه هشدارها را شنیده‌اند اما از روی تنبلی و بی‌دقتی باز هم ترجیح می‌دهند فاضلاب خانگی خود را در كوچه‌ها و جوی‌های كنار خیابان و حتی در معابر عمومی رها كنند. بد نیست شهرداری، شركت‌ آب و فاضلاب، محیط ‌‌زیست و مركز بهداشت در این زمینه وارد عمل شوند و افراد متخلف را شناسایی و مجازات كنند

سخن آخر

در هر حال با توجه به سادگی ورود محصولات آلوده به بازار و بی‌توجهی برخی كشاورزان به سلامت همشهریانشان شاید در حال حاضر بهترین راه، نخریدن و مصرف نكردن محصولات آلوده باشد.

 زیرا مسئولان نه تنها هشداری به مردم برای خودداری از مصرف این سبزی‌ها نمی‌دهند بلكه اقدام موثری را نیز در این زمینه برای كنترل این آلودگی‌ها انجام نداده‌اند و این درحالی است همه مسئولان و همه آحاد جامعه باید در این زمینه احساس مسئولیت بیشتری می‌كردند.

 

همشهری استانها

 





نوشته شده در تاریخ یکشنبه 1 شهریور 1388 توسط مریم علیزاده


درباره وبلاگ
آرشیو مطالب
آخرین مطالب
نویسندگان
نظر سنجی
پیوند ها
آمار سایت
Blog Skin