تبلیغات
سبز نوشته های من
سبز نوشته های من
محیط زیست را دوست بداریم

 

از كیوتو تا كپنهاگ

  

گرمایش جهانی - دكتر اسماعیل كهرم
یكی از دانشمندانی كه در طراحی و ارسال سفینه‌های فضایی دست داشت، در برابر این سؤال كه مهم‌ترین فایده رفتن انسان به فضا چیست؟ گفت: «انسان به فضا رفت تا به زمین بهتر نگاه كند»

و به‌راستی نیز اینچنین است. سفینه‌ای كه در حدود 300كیلومتری زمین هر 90 دقیقه یك‌بار این كره خاكی را دور می‌زند، تمامی تغییرات را با دیده باریك‌بین خود می‌بیند و به زمین مخابره می‌كند.

فرسایش خاك، تخریب مراتع، كاهش سطح جنگل‌ها، آلودگی آب‌ها، ریزش كوه‌ها، تغییرات آب و هوایی، بروز توفان‌ها و... تنها قسمتی از تغییراتی هستند كه عدسی‌های دوربین‌های پیشرفته ماهواره‌ها ثبت و ضبط می‌كنند و آن وقت پس از ارسال این تصاویر به زمین، كار بررسی و تفسیر این تصاویر آغاز می‌شود.

تصور كنید كه بررسی تصاویر ارسالی به فاصله 6 ماه یا یكسال تا چه حد برای مقایسه وضع موجود یك جنگل با آنچه كه مثلا سال قبل وجود داشت مفید است. با این مقایسه‌ها میزان تخریب منابع طبیعی، پوشش گیاهی، پیشروی یا پسروی آب دریاچه‌ها، میزان رشد نی‌های تالاب انزلی  یا كاهش سطح تالاب هامون، به‌خوبی دیده می‌شود و كار اعمال برنامه‌های جبرانی را میسر می‌سازد.

فناوری فضا به‌وسیله ماهواره‌هایی كه برای پایش آب و هوای كره زمین طراحی شده‌اند، می‌تواند تغییرات جوی را از مدت‌ها پیش تخمین بزند و دست ما را برای جلوگیری از بسیاری از فاجعه‌های حاصل از بروز توفان‌های دریایی  یا جاری شدن سیلاب، بازمی‌گذارد.

البته پیوسته ناباوری یا دیرباوری درمورد پیشگویی‌های علمی به‌خصوص آنان كه با مدد تكنولوژی نو حاصل شده‌اند وجود دارد. همین مسئله گرم شدن كره زمین با آنكه از نظر مطالعات علمی اثبات شده بود تا مدت‌ها، با ناباوری مواجه بود.

در بسیاری از موارد حتی تشكیلات تحقیقاتی و علمی مانند سازمان هوافضای ایالات متحده (NASA) از قبول آن طفره می‌رفت كه البته به‌نظر می‌رسد دلیل اصلی آن نفوذ سیاستمداران به‌منظور حمایت از سرمایه‌داران و جلوگیری از كند شدن چرخ‌های صنعت بود.  به‌رغم این ناباوری‌ها، دلایل و شواهد قطعی و واضح علمی روزبه‌روز از گوشه و كنار عالم توسط دانشمندان ارائه می‌شد تا آنكه حدود ربع قرن پیش مسئله گرم شدن كره زمین به‌طور جدی در جهان نظرها را به خود جلب كرد. در سال 1990 میلادی، بالاخره جهان به‌فكر چاره‌اندیشی افتاد.

كنفرانس كیوتو

در این گردهمایی جهانی بسیاری از كشورها ازجمله ایران شركت داشتند و برای نخستین‌بار با واقعی دانستن گرمایش زمین ،  پروتكل كیوتو را به امضا رساندند و طی آن كشورها موافقت كردند كه تا سال 2012، میزان صدور گازهای گلخانه‌ای خود را در سطح سال 1990 نگه‌دارند.

اجازه دهید توضیحی درمورد این گازها ارائه كنم: گازهای گلخانه‌ای گازهایی هستند كه از سوختن منابع سوخت فسیلی مانند بنزین، گازوئیل، مازوت، زغال‌سنگ و... حاصل می‌شوند و البته با مصرف كردن این سوخت‌های فسیلی، مقداری از این گازها مانند دی‌اكسیدكربن Co2، منوكسیدكربن Co و گاز متان CH4 به هوا متصاعد می‌شود.

این گازها در ارتفاع حدود 50 كیلومتری زمین با بخار آب موجود در جو مخلوط شده، حلقه‌ای مانند سپر را در آن ارتفاع در اطراف كره زمین تشكیل می‌دهند كه نور خورشید به سهولت از آن عبور می‌كند و با خود به سطح زمین گرمی می‌بخشد ولی هنگامی كه این گرما به بالا صعود می‌كند تا از كره‌زمین خارج شود و به‌اصطلاح زمین خنك شود، همین سپر اجازه خروج گرما را نداده و به‌تدریج زمین گرم و گرم‌تر می‌شود. مثالی می‌زنم: اگر شما در یك روز گرم تابستان اتومبیل خود را زیر تابش آفتاب در خیابانی پارك كنید، بعد از 2 ساعت كه به‌سراغ آن می‌روید، گرمای داخل آن به‌مراتب بیش از حرارت هوای خارج است.

دلیل:  شیشه خودرو نور خورشید را به داخل ماشین راه می‌دهد ولی همین شیشه اجازه خروج گرما را نمی‌دهد و درنتیجه به‌تدریج درجه حرارت داخل اتومبیل افزایش می‌یابد. بارها صاحبان اتومبیل‌ها، حیوانات خانگی و حتی فرزندان خردسال خود را در چنین شرایطی برای چند ساعت رها كرده‌اند و... اگر خوب دقت كنیم، هدف از ساختن گلخانه‌ها هم همین است؛ یعنی با به‌كار بردن شیشه (و اخیرا پلاستیك)، اجازه ورود نور خورشید را می‌دهیم و حرارت را داخل گلخانه محبوس می‌كنیم و به همین دلیل اینها را گازهای گلخانه‌ای می‌نامیم.

دلایل شكست كنفرانس كیوتو

اكنون بعد از گذشت 20 سال از تشكیل این كنفرانس می‌توانیم دلایل شكست این كنفرانس را به طریق زیر طبقه‌بندی كنیم.

- 1 جاه‌طلبانه و بلندپرواز  بودن اهداف كنفرانس: در نظر بگیریم كه در جهان تشنه انرژی نمی‌توان به‌سادگی، مصرف 22 سال بعد از كنفرانس (سال 2012) را به سطح سال 1990 رسانید زیرا توسعه صنعتی و حركت چرخ‌های صنعت نیازمند مصرف انرژی و درنتیجه تولید گازهای گلخانه‌ای است و بسیاری از كشورها زیر بار این مسئله و عامل بازدارنده پیشرفت صنعت نمی‌روند.

چین ، ایالات متحده  - 2، هندوستان و روسیه (در ابتدا)  از امضای این پروتكل خودداری كردند درحالی‌كه آمریكا به‌تنهایی یك‌سوم گازهای گلخانه‌ای جهان را تولید می‌كند.
توجه به این ارقام، عمق فاجعه را نشان می‌دهد. هر آمریكایی در سال 20 تن گاز گلخانه‌ای را به جو می‌فرستد!
هر اروپایی 10 تن، هر چینی 5 تن، هر هندی 2 تن و هر آفریقایی یك تن!

- 3در كیوتو گفته نشد كه به‌جای سوخت‌های فسیلی كه مولد گازهای گلخانه‌ای هستند، جهان تشنه انرژی از چه گزینه دیگری می‌تواند استفاده كند؟ درست است كه منابع لایزال انرژی مانند نور خورشید، وزش باد، وجود امواج و انرژی گرمای مركز زمین می‌توانند بالقوه جایگزین سوخت‌های فسیلی شوند ولی استفاده بالفعل از این انرژی‌ها نیازمند ماشین‌ها و وسایلی است كه ساختن و تكمیل كردن آنها نیاز به زمان طولانی دارد.

- 4  از دلایل  دیگر شكست  كنفرانس كیوتو آن بود كه  كشورهای در حال توسعه كه خود را در گرمایش زمین  (لااقل به‌اندازه آمریكا، چین ...) مقصر نمی‌دانند كاهش مصرف سوخت‌های فسیلی را مانع پیشرفت‌های صنعتی تلقی كردند و از آن سر باز زدند.

كنفرانس كپنهاگ

بعد از 20 سال و ناكامی نشست كیوتو، بار دیگر جهان برای كاهش صدور گازهای گلخانه‌ای و نجات كره زمین و حیات آن به تكاپو افتاد، این‌بار جمعا 190 كشور در كپنهاگ حضور داشتند و بیش از 110 كشور را رؤسای جمهور و نخست‌وزیران معرفی می‌كنند و ‌نظرات خود را بیان  كردند.

به‌گفته  « بان ‌كی ‌مون » دبیركل  سازمان  ملل  متحد، این آخرین شانس كره زمین است. گفته می‌شود كه اگر وضع به همین منوال ادامه یابد تا 40 سال دیگر 2 درجه گرمای زمین افزایش خواهد یافت. همین افزایش به‌ظاهر ناچیز! موجب آب شدن یخ‌های قطب، بالا آمدن سطح آب‌های دریا، غرق شدن بسیاری از شهرهای بندری، خشكسالی در بسیاری از كشورهای جهان (ازجمله ایران)، خشكی رودخانه‌ها ( مانند  زاینده رود) و دریاچه‌ها (مانند ارومیه و پریشان ) .... خواهد شد. در نظر بگیریم كه در قرن گذشته زمین فقط 6/5 درجه گرم‌تر شد و از عرض رودخانه عظیم گنگ در هندوستان 100  متر كاسته شد!!

دلایل امیدواری به نشست كپنهاگ

حقیقت آن است كه به گفته آقای «بان‌كی‌مون» فرصت دوباره‌ای وجود ندارد و این آخرین شانس است برای احیای زمین. این‌بار كشورهای پیشرفته حاضر به پرداخت «غرامت» به كشورهای در حال توسعه برای كاهش صدور گازهای گلخانه‌ای شده‌اند و صحبت از تخصیص یك صندوق كمك‌رسانی و پرداخت 10 میلیارد دلار به ممالك در حال توسعه به میان آمده است. ولی به‌راستی این مقدار كافی خواهد بود

همشهری آنلاین





نوشته شده در تاریخ سه شنبه 1 دی 1388 توسط مریم علیزاده


درباره وبلاگ
آرشیو مطالب
آخرین مطالب
نویسندگان
نظر سنجی
پیوند ها
آمار سایت
Blog Skin